U bent freelance copywriter, designer, consultant of bouwkundige. U gebruikt ChatGPT, Claude, Midjourney of een sectorspecifieke AI-tool om sneller te werken. Geldt de EU AI Act dan ook voor u? Het korte antwoord: ja, maar minder zwaar dan voor grote bedrijven — en voor de meeste ZZP'ers volstaat een paar uur werk om compliant te zijn.
Wat de wet wel en niet vraagt van u
De AI Act maakt geen MKB- of ZZP-uitzondering. U bent als ZZP'er een deployer wanneer u AI inzet voor zakelijke doeleinden. Dat brengt drie verplichtingen met zich mee die concreet voor u relevant zijn:
1. AI-geletterdheid (artikel 4)
U moet aantoonbaar kennis hebben van wat de AI doet die u inzet, welke risico's er zijn en hoe u er verantwoord mee omgaat. Voor ZZP'ers is dit relatief eenvoudig: u bent zelf de medewerker. Een korte interne notitie ("Welke AI gebruik ik, wat zijn mijn afspraken met mezelf, welke training heb ik gedaan") volstaat. Doe een gratis online cursus, leg vast.
2. Transparantieplicht (artikel 50)
Als u AI inzet die direct met klanten communiceert (chatbot op uw website) of als u AI-gegenereerde content levert, moet daar transparantie over zijn. Drie praktische vertalingen:
- Chatwidget op uw website → meld in de openingsboodschap dat het AI is.
- AI-gegenereerde tekst voor klantblogs → afspraken maken met klant: wie labelt waar nodig?
- Stem-klonen of deepfakes voor klantcontent → altijd labelen, altijd toestemming.
3. AVG bij het gebruik van klantdata in AI-tools
Strikt genomen geen AI Act-regel maar essentieel: zet geen klant- of persoonsgegevens van derden in AI-tools zonder verwerkersovereenkomst en grondslag. Dit is de meest voorkomende AI-fout bij ZZP'ers.
Als u namens een klant hoog-risico AI inzet — bijvoorbeeld een ZZP-recruiter die AI-cv-screening voor opdrachtgevers doet — dan gelden de hoog-risico verplichtingen wél volledig. Inclusief AI-register, FRIA en logging. Lees in dat geval ook onze gids voor AI Act-naleving voor recruitment.
Drie weekend-uurtjes en u bent compliant
Compliance-checklist voor ZZP'ers
- Lijst gemaakt van alle AI-tools die ik zakelijk gebruik (incl. doel en data-type)
- Korte AI-geletterdheid-notitie of -cursus afgerond en gedocumenteerd
- Voor klantfacturatie of -dossiers gebruik ik alleen tools met DPA en passende AVG-grondslag
- Mijn algemene voorwaarden (of opdrachtbevestiging) noemt AI-gebruik en aansprakelijkheid voor output
- Eventuele chatbot op mijn website meldt dat het AI is
- Output van AI controleer ik altijd voor levering aan klant
- Ik weet wat artikel 5 verbiedt en gebruik geen verboden AI-toepassingen
Update uw algemene voorwaarden
Drie clausules die u kunt toevoegen:
- AI-gebruik in opdrachten — "Opdrachtnemer kan voor de uitvoering AI-tools inzetten. De output wordt door opdrachtnemer gecontroleerd vóór levering."
- Verantwoordelijkheid voor publicatie en labeling — "Opdrachtgever is verantwoordelijk voor het labelen van AI-content conform artikel 50 AI Act bij publicatie, tenzij anders schriftelijk overeengekomen."
- Geen verwerking van persoonsgegevens van derden via AI zonder afstemming — "Opdrachtnemer verwerkt geen persoonsgegevens in AI-tools tenzij hierover een schriftelijke afspraak (DPA) is gemaakt met opdrachtgever."
Conclusie: ZZP'ers vallen volledig onder de AI Act, maar de praktische lat ligt laag. Met een dagdeel werk — tools inventariseren, korte notitie maken, voorwaarden updaten — bent u compliant. Mits u geen hoog-risico AI inzet.
Snel inzicht in uw positie als ZZP'er?
De gratis ActCheck-scan geeft u in 10 minuten een overzicht van uw AI Act-status, ook voor eenmansbedrijven.
Start de gratis check